ការចោទប្រកាន់របស់ភាគីថៃថា កម្ពុជាប្រើប្រាសាទព្រះវិហារជាទីតាំងយោធា មិនអាចយកមកធ្វើជាចម្លើយសម្រាប់ដោះសារលើការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដែលយោធាខ្លួនបានបាញ់បំផ្លាញប្រាសាទព្រះវិហារ ដែលជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោកនេះ ក្នុងអំឡុងសកម្មភាពឈ្លានពានប្រដាប់អាវុធរបស់យោធាថៃមកលើទឹកដីកម្ពុជាបានទេ។ កម្ពុជាបានបដិសេធនិងទាត់ចោលការអះអាងដែលគ្នានមូលដ្ឋាន និងពោរពេញដោយការប្រឌិត ដែលយករូបភាព ឬវីដេអូដែលមិនទាន់មានការផ្ទៀងផ្ទាត់ឯករាជ្យអំពីទីតាំង ពេលវេលា និងបរិបទ មកសន្និដ្ឋានថា ទីតាំងដែលថៃបានវាយប្រហារនីមួយៗ គឺជាគោលដៅយោធា។ ការឃើញអាវុធនៅក្នុងរូបភាពណាមួយ និងការបញ្ជាក់ថាទីតាំងដែលត្រូវបានបាញ់នៅពេលជាក់លាក់មួយជាគោលដៅយោធា គឺជារឿងពីរផ្សេងគ្នា។ បើថៃប្រាកដថាខ្លួនបានបាញ់តែ «គោលដៅយោធា» សូមបង្ហាញភស្តុតាងដែលអាចផ្ទៀងផ្ទាត់បាន។ សំណួរទាំងនេះមិនអាចត្រូវបានបិទបញ្ចប់ដោយវីដេអូខ្លីមួយឡើយ ជាពិសេសនៅពេលការខូចខាតដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនៃប្រាសាទព្រះវិហារត្រូវបានកត់ត្រា និងពិនិត្យនៅទីតាំងដោយបេសកកម្មរួមរបស់មជ្ឈមណ្ឌលបេតិកភណ្ឌពិភពលោក UNESCO និង ICOMOS។ របាយការណ៍បេសកកម្មនេះត្រូវបាន UNESCO ផ្សព្វផ្សាយជាផ្លូវការ ហើយបានកត់ត្រាផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរលើភាពពេញលេញ។

សម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន ប្រមុខរដ្ឋស្តីទី នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា អញ្ជើញទទួលបដិសណ្ឋារកិច្ចស្វាគមន៍ ដំណើរទស្សនកិច្ចផ្លូវរដ្ឋរបស់ ឯកឧត្តម មីន អោង ឡាំង (Min Aung Hlaing) ប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋសហភាពមីយ៉ាន់ម៉ា មុនជំនួបកិច្ចប្រជុំកំពូល នៅវិមានសាមគ្គីភាពនៃព្រឹទ្ធសភា នាព្រឹកថ្ងៃទី១១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦។

នារសៀលថ្ងៃទី១១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ នៅវិមានសន្តិភាព, សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្រ្តី នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានជួបពិភាក្សាការងារទ្វេភាគី ជាមួយឯកឧត្តម មីន អោង ឡាំង (Min Aung Hlaing) ប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋសហភាពមីយ៉ាន់ម៉ា និងគណៈប្រតិភូជាន់ខ្ពស់ ក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចផ្លូវរដ្ឋ នៅព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ចាប់ពីថ្ងៃទី១១ ដល់ថ្ងៃទី១២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦។

(ប៉ៃលិន)៖ នៅថ្ងៃទី១១ ខែកញ្ញា លោកស្រី ទន់ ស៊ីម៉េន ចៅសង្កាត់ទួលល្វា បានដឹកនាំក្រុមការងារមូលដ្ឋាន ដែលរួមមាន ស្មៀនសង្កាត់ នាយប៉ុស្តិ៍រដ្ឋបាលសង្កាត់ លោកមេភូមិ អនុភូមិ និងសមាជិកភូមិ ចុះផ្ទាល់តាមខ្នងផ្ទះ ដើម្បីស្រង់ទិន្នន័យ ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពព័ត៌មាន និងបំពេញប្រវត្តិរូប ជូនអតីតយុទ្ធជន នៅក្នុងសង្កាត់ទួលល្វា ដោយសកម្មភាពនេះសម្រេចបានចំនួន ២ភូមិ ដែលមានអតីតយុទ្ធជនសរុប ១៤គ្រួសារ គឺភូមិ ទួលស្រឡៅ បានចំនួន៩គ្រួសារ និងភូមិ ទួលនិម្មិត ចំនួន៥គ្រួសារ ។

នេះជាការឈានទៅមុខជាក់ស្តែងនៃការប្រើប្រាស់យន្តការច្បាប់អន្តរជាតិ និងមធ្យោបាយសន្តិវិធី ដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយចំពោះវិវាទរវាងភាគីទាំងពីរលើដែនសមុទ្រ។ តុលាការមជ្ឈិត្តការអចិន្ត្រៃយ៍ (PCA) នៅទីក្រុងឡាអេ បានចេញសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាននៅថ្ងៃទី ៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ នេះស្តីពីនីតិវិធីផ្សះផ្សារវាងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា និងព្រះរាជាណាចក្រថៃ ក្រោមឧបសម្ព័ន្ធទី V នៃអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ (UNCLOS)។ គណៈកម្មការផ្សះផ្សានឹងបើកកិច្ចប្រជុំលើកដំបូងជាមួយភាគីទាំងពីរ ចាប់ពីថ្ងៃទី១៤ ដល់ថ្ងៃទី១៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ នៅប្រទេសសិង្ហបុរី។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍បើករបស់កម្ពុជា និងថៃ នឹងធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី១៥ ខែកញ្ញា វេលាម៉ោង ៩:០០ ព្រឹក ម៉ោងសិង្ហបុរី និងនឹងមានការផ្សាយផ្ទាល់ជា ភាសាអង់គ្លេស ខ្មែរ និងថៃ។

បទឈប់បាញ់មានន័យថា៖ គ្មានការរុលទៅមុខ គ្មានការបង្កើតស្ថានភាពថ្មីលើដី និងគ្មានការបង្កើតព្រំដែនថ្មី។ មានសំណួរសាមញ្ញមួយដែលត្រូវចោទសួរចំពោះស្ថានភាពព្រំដែនកម្ពុជា–ថៃបច្ចុប្បន្ន «តើបទឈប់បាញ់អាចប្រែក្លាយទឹកដីដែលត្រូវបានចូលកាន់កាប់ដោយខុសច្បាប់ដោយប្រើប្រាស់កម្លាំង ទៅជាទឹកដីស្របច្បាប់របស់អ្នកកាន់កាប់នោះបានឬទេ? ចម្លើយគឺវាមិនអាចទៅរួចឡើយ។ នេះមិនមែនគ្រាន់តែជាគោលជំហររបស់កម្ពុជាទេ ដែលមិនទទួលស្គាល់ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនដែលកែប្រែដោយប្រើប្រាស់កម្លាំង ប៉ុន្តែវាស្របតាមគោលការណ៍មូលដ្ឋាននៃច្បាប់អន្តរជាតិ ហើយសំខាន់ជាងនេះទៅទៀត គឺស្របតាមខ្លឹមសារនៃ សេចក្តីប្រកាសរួមថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ដែលកម្ពុជា និងថៃ បានចុះហត្ថលេខារួមគ្នា។